دکتر غلامرضا سیف

متخصص رادیولوژی و سونوگرافی


کیست تخمدان و سونوگرافی

کیست تخمدان
كیست تخمدان عبارت است از تودههای تخمدانی معمولاً خوشخیم كه اغلب از نسج تخمدان تولید شده و در بسیاری از موارد از فولیكولهای سطح تخمدان سرچشمه میگیرد. در واقع كیست تخمدان از تودههای كیسه مانندی كه دارای یك جدار است و مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده، تشكیل شده است.

عوامل
علل متفاوتی میتواند باعث بروز این كیستها شود كه اكثراً علت آن عدم تخمك گذاری است. چون فولیكولی كه قرار است «تخمك» را ایجاد كند و معمولاً در روز چهاردهم بعد از شروع عادت ماهیانه، پارگی طبیعی پیدا كرده و تخمك را آزاد میكند، این اتفاق در این فرد رخ نمیدهد و با تجمع آب در داخل خود، تبدیل به كیست میشود.

انواع كیست تخمدان
كیستها انواع مختلف دارند ولی كیستهای تخمدان شایع كه بیشتر دیده میشود، اكثراً كیستهای ساده و همان كیستهایی است كه شرح داده شد. ولی در مواردی این كیستها میتواند بدخیم و خطرناک باشد كه برای تشریح آنها به بحثهای پیچیده پزشكی نیاز است. گاهی هم از محل فولیكول تخمدانی در مرحله دوم سیكل ماهانه كه دوره لوتیئنی نامیده میشود كیستهای لوتیئنی ساخته میشود كه آنها نیز به نام كیست فونكسیونل شناخته شده و خطرناك نیستند.این كیستها یا خود به خود و یا بهوسیله درمانهای ساده رفع میشوند . چاقی با ایجاد اختلالات هورمونی یکی از دلایل مهم وقابل درمان کیستهای تخمدان وهمچنین عامل مهمی در نازایی است. با درمان چاقی انتظار میرود کیستها برطرف شوند و قدرت باروری افزایش یابد.

علائم
بیشتر کیستها هرگز مشخص نمیشوند و بدون اینکه زنان بدانند که به این کیستها مبتلا هستند برطرف میشوند. هنگامیکه یک کیست علائم ایجاد میکند، درد در شکم یا لگن شایعترین علامت است.درد میتواند در اثر پارگی کیست، رشد سریع و اتساع آن، خونریزی به درون کیست یا پیچ خوردن کیست در اطراف منبع خونی آن ایجاد شود.

علائم حاد كیست تخمدان
احساس درد ناگهانی شكم، تهوع و استفراغ، تغییرات نبض، احساس ضعف كه ممكن است به علت خونریزی داخلی باشد. بعضی وقتها با خونریزی مختصر پریتون علائم شدت پیدا نمیكند و با استراحت در بیمارستان علائم بهبود پیدا كرده و احتیاج به عمل ندارد.

تشخیص
بیشتر کیستها بهوسیلهی اولتراسوند (سونوگرافی) تشخیص داده میشوند که بهترین تکنیک تصویربرداری برای شناسایی کیستهای تخمدانی است. سونوگرافییک روش تصویربرداری است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از ساختمانهای درون بدن استفاده میکند. تصویربرداری سونوگرافیبدون درد است و ضرری ندارد. همچنین میتوان کیستها را با روشهای دیگر تصویربرداری مانند اسکن CT یا اسکن MRI شناسایی کرد.

پیشگیری
اگرچه بیشتر کیستهای تخمدان حتی پس از ۴۰ سالگی خوشخیم هستند اما کیستهای تخمدانی که پس از ۴۰ سالگی ایجاد میشود نسبت به قبل از آن شانس بالاتر سرطانی بودن را دارند. تشخیص زودهنگام کیستهای تخمدان اهمیت زیادی در درمان آنها دارد. به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند سه فاکتور چاقی، رشد موی اضافی غیرعادی در بدن (هیرسوتیسم) و اختلاف عادت ماهانه بایستی جدی گرفته شوند. قاعدگی معمولا تا دو سال پس از بلوغ نامنظم است ولی پس از آن در صورت مشاهده نامنظمی باید به پزشک مراجعه شود.

پیشگیری بدون استفاده از دارو برای كیست تخمدان وجود ندارد فقط تجربه نشان داده افرادی كه از قرصهای ضد بارداری استفاده میكنند، كمتر دچار كیست تخمدان میشوند و در حاملگی و شیردهی نیز به علت مهار فعالیت تخمدان كیستهای تخمدان كمتر مشاهده میشود و اگر هم وجود داشته باشد در دورهی بارداری و شیردهی خود به خود پسرفت پیدا میكند. معمولاً خانمهایی كه دیر ازدواج میكنند و دیر حامله میشوند، بیشتر در معرض این كیستها قرار میگیرند، ولی كاملاً نمیتوانیم بگوییم كه برای جلوگیری از كیست تخمدان قرص ضد بارداری بخورند چون همه خانمها كیست تخمدان پیدا نمیكنند بنابراین توصیه میشود با مراجعه مرتب سالانه به پزشك متخصص و تحت سونوگرافی قرار گیرند .

بخصوص پس از سن ۵۰ سالگی كه مشكلات خطرناك تخمدانی (سرطانها) شایعتر است و از این سن باید هر شش ماه یكبار حتماً مورد بررسی دقیق قرار گیرند. كلاً برای رفع كیستها سادهترین و كم خرجترین درمان همان قرصهای ضد بارداری است ولی بیمار نباید خودسرانه عمل كند چون عوارض آن خصوصا در سنین بالاتر خطرناک است، بلكه باید تحت نظر متخصص باشد و فرمهای مقاوم به درمان را جدی بگیرد. هرگاه دردهای مبهم لگنی، لكه بینی و یا بینظمی در عادت ماهانه پیدا كردند، باید با پزشک مشورتكنند و به موقع سونوگرافی انجام دهند تا در صورت كیست، نوع آن مشخص شود و درمان به روش صحیح صورت گیرد. چون اكثر این كیستها در صورت تشخیص بهموقع با درمان دارویی رفع خواهند شد (استفاده از هورمونها) و بهندرت كار به جراحی لاپاروسکوپی میكشد

درمان
بیشتر کیستهای تخمدان در زنان در سنین باروری کیستهای فولیکولار هستند که به طور طبیعی در عرض ۱ تا ۳ ماه از بین میروند. اگرچه ممکن است این کیستها پاره شوند، به ندرت علائم ایجاد میکنند.این کیستها خوش خیم هستند و مشکلاتی ایجاد نمیکنند. در زنانی که هیچ علائمی ندارند این کیستها را میتوان همزمان در طی آزمایش لگن تشخیص داد. تمام زنان در مقاطعی از زندگی به کیستهای فولیکولار مبتلا میشوند.در زنان در سنین باروری، معاینه کیست فولیکولار معمولاً در چند چرخه قاعدگی انجام میشود زیرا در این گروه سنی این کیستها شایع و سرطان تخمدان نادر است.

گاهی اوقات کیستهای تخمدانی در زنان غیر یائسه حاوی مقداری خون است که کیستهای هموراژیک نامیده میشوند.کیستهای هموراژیک به سرعت برطرف میشوند.به منظور تعیین استراتژی درمانی برای کیستهای تخمدان از اولتراسوند یا سونوگرافی استفاده میشود زیرا این روش میتواند به تشخیص این که این کیست، کیست ساده یا ترکیبی است کمک کند. کیست ساده که در بیماریهای خوش خیم دیده میشود فقط حاوی مایع بوده و بافت جامد ندارند اما کیست ترکیبی بافت جامدی دارد که به پایش و احتمالاً جراحی نیاز دارد.به طور خلاصه درمان ایده آل کیستهای تخمدان به سن زن، اندازه کیست (و تغییر اندازه) و ظاهر کیست در سونوگرافی بستگی دارد.درمان میتواند شامل معاینه ساده یا ارزیابی آزمونهای خونی مانند CA-۱۲۵ باشد . در صورت ایجاد درد شدید، از بین نرفتن خود به خود یا مشکوک بودن تومور، میتوان آن را با لاپاراسکوپی خارج کرد.

جراحی کیست تخمدان
در بیماری كه كیست تخمدان دارد، اگر علایم غیر عادی رخ دهد، ممكن است كار به جراحی بكشد - كیست پاره شود و یا دردهای شكمی و لگنی حاد و علایم خونریزی داخل شكمی پیدا شود - اكثراً كار به جراحی میكشد. در حالتیكه كیست خیلی بزرگ شود و یا آنكه پس از چند دوره درمان طبی به درمان جواب ندهد (باید جراحی شود) معمولاً تخمدانهای با كیستهای متعدد به جراحی نیاز ندارند ولی بیمار باید با دقت تحت نظر باشد و ممكن است سالها به درمان طبی نیاز داشته باشد كه بر حسب شرایط سنی، وضعیت كیستها و شرایط زناشویی و وزن بیمار، درمانها متفاوت خواهد بود.


آدرس مطب : تهران ، یوسف آباد ، خیابان فتحی شقاقی ، بین چهلستون و بیستون ، کلینیک شقایق
تلفن : 88553155 - 021

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
سونوگرافی بارداری هفته هسونوگرافی تعیین جنسیت جنسونوگرافی رحم و تخمدان هصفحه اصلیسوالات پزشکیپیام های کاربرانگالری عکسسایت های دیگرفتق کشاله ران ( هرنی اینگدانلود فایلمزایای رادیولوژی دیجیتانوع فعالیت مراکز رادیولوواریکوسل و سونوگرافی بیضورزش در بارداریکیست تخمدان و سونوگرافیکاربرد سونوگرافیکبد چرب و سونوگرافیآمادگی قبل از تصویر برداآدنومیوز ، اندومتریوز و آدرس مطببیوگرافیتجهیزات کلینیک شقایقجفت اکرتارادیوگرافی پانورکس دیجیرادیوگرافی دیجیتال تک دنسفالومتری یا سفالوگرام چسنگ کلیه و تصویر برداریسندرم تخمدان پلی کیستیک سونوگرافى چكاپ شكمسونوگرافی لگن ( شکمی ، ترسونوگرافی مایع آمنیوتیک سونوگرافی آنومالی جنینسونوگرافی ان تی و ان بی